Odontogram nedir? Diş şeması ve tedavi planı nasıl tutulur?
Son güncelleme: · MyKlinik ekibi
Kısa cevap
Odontogram, ağızdaki dişlerin bir şema üzerinde gösterildiği ve her dişin mevcut durumunun, bulgularının, planlanan ve tamamlanan tedavilerinin işaretlendiği diş şemasıdır. Türkiye'de özel ağız ve diş sağlığı kuruluşları teşhis ve tedavi bilgilerini diş numaralarıyla birlikte, elektronik ortamda kaydetmek zorundadır. Numaralamada iki haneli sistem kullanılır: ilk hane çenenin çeyreğini, ikinci hane dişin orta hattan itibaren sırasını gösterir.
Diş numaraları nasıl okunur?
İki haneli numaralama Dünya Diş Hekimleri Birliği'nin (FDI) sistemidir ve ISO 3950 standardında tanımlanır. Sağlık Bakanlığı'nın kod sistemi de aynı numaraları kullanır: daimî dişler 11–48, süt dişleri 51–85.
| İlk hane | Daimî dişler | Süt dişleri |
|---|---|---|
| Sağ üst çeyrek | 1 | 5 |
| Sol üst çeyrek | 2 | 6 |
| Sol alt çeyrek | 3 | 7 |
| Sağ alt çeyrek | 4 | 8 |
İkinci hane dişin sırasıdır: orta hattaki kesici diş 1'dir, arkaya doğru sayı artar. Daimî dişlerde sıra 1'den 8'e (yirmi yaş dişi), süt dişlerinde 1'den 5'e gider. Sağ ve sol, hekimin değil hastanın sağı ve soludur.
- 26: sol üst birinci büyük azı.
- 41: sağ alt orta kesici.
- 75: sol alt ikinci süt azısı.
Numara iki ayrı rakam olarak okunur: 26 "yirmi altı" değil, "iki-altı"dır.
Diş yüzeyleri
Bulgu ve tedavi yalnız dişe değil, dişin yüzeyine de yazılır:
| Yüzey | Kısaltma | Yeri |
|---|---|---|
| Mezial | M | Orta hatta bakan yüz |
| Distal | D | Orta hattan uzak yüz |
| Oklüzal / insizal | O / I | Arka dişlerde çiğneme yüzü, ön dişlerde kesici kenar |
| Vestibül (bukkal / labial) | V / B | Yanağa ya da dudağa bakan yüz |
| Lingual / palatinal | L / P | Dile ya da damağa bakan yüz |
"36 MOD kompozit dolgu" kaydı, sol alt birinci büyük azının mezial, oklüzal ve distal yüzlerini kapsayan bir dolguyu anlatır.
Odontogramda neler işaretlenir?
- Mevcut durum: çürük, dolgu, kron, köprü, implant, kanal tedavili diş, eksik ya da gömülü diş.
- Planlanan tedavi: hangi dişe, hangi yüzeye, hangi işlem.
- Tamamlanan tedavi: işlemin tarihi ve yapan hekim.
İyi bir şemada bu üç katman birbirinden ayırt edilir. Hasta koltuğa oturduğunda hekim tek bakışta neyin önceden var olduğunu, neyin planlandığını ve neyin bittiğini görmelidir.
Tedavi planı nasıl tutulur?
Tedavi planının her satırı beş bilgiyi taşır: diş numarası, yüzey, işlem, durum (planlandı ya da tamamlandı) ve tarih. Buna ücret ve işlemi yapan hekim eklenir. Planı hastayla paylaşmak, onamı plana bağlamak ve seanslar ilerledikçe satırları tamamlandı olarak işaretlemek, hem hastanın ne kadar yol aldığını hem de kalan borcu görünür kılar.
Çocuk hastalarda süt dişi şeması ayrı tutulur; karma dişlenme döneminde aynı hastada iki şema birlikte kullanılır.
Yönetmelik ne ister?
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in 22. maddesine göre:
- Hasta verileri elektronik ortamda kaydedilir; Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanılır.
- Teşhis ve tedavi bilgileri, varsa röntgen kayıtlarıyla birlikte, diş numaraları belirtilerek ayrıntılı olarak kaydedilir.
- Veriler Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır.
- Kayıtlar ilgili mevzuata uygun şekilde muhafaza edilir.
Kâğıt kartona elle çizilen şema bu maddeyi karşılamaz; kayıt elektronik olmalı ve diş numarasını taşımalıdır.
Diş hekimliği programında neye bakmalı?
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| Daimî ve süt dişi şeması ayrı mı? | Çocuk hastada numaralar farklıdır. |
| Yüzey seçilebiliyor mu? | Dolgu ve çürük kaydı yüzeysiz eksik kalır. |
| Planlanan ve tamamlanan işlem ayrı görünüyor mu? | Planın ne kadarının bittiği buradan okunur. |
| Panoramik ve CBCT görüntüsü aynı dosyada mı? | Şema ile görüntü yan yana değerlendirilir. |
| Tedavide kullanılan malzeme kaydediliyor mu? | İmplant, greft gibi ürünlerde lot takibi ve stok için. |
| Tedavi planı tahsilata bağlı mı? | Yapılan işlem ile alınan ödeme aynı yerde görülür. |
MyKlinik'te odontogram
- Diş ve yüzey seçerek kayıt. Daimî ya da süt dişi şemasında bulguları işaretler, yüzeyleri boyarsınız. → Diş hekimliği
- Diş bazlı tedavi planı. Tedavileri diş numarasıyla kaydeder, planlanan ve tamamlanan işlemleri birlikte görürsünüz.
- Malzeme kaydı. Tedaviye kullandığınız ürünü ve miktarı eklersiniz; işlemi tamamlandı olarak işaretlediğinizde seçtiğiniz miktar stoktan düşer.
- Görüntüler aynı dosyada. Bridge panoramik, periapikal ve CBCT görüntülerini cihazdan alır. CBCT'yi tarayıcıda kesit ve panoramik görünümde açar, ağız içi taramaları yan yana ya da üst üste karşılaştırırsınız. → Görüntüleme
- Gülüş tasarımı ve fotoğraf. Hastanın fotoğrafı üzerinde tasarım yapar, öncesi ve sonrası fotoğrafları dosyada karşılaştırırsınız.
- Sesli dikte. Bulguyu diş numarasıyla söylersiniz; taslak notu kontrol edip kaydedersiniz.
Bunu yapmıyoruz: Röntgenden çürük ya da lezyon saptayan bir yapay zekâ sunmuyoruz; bulguları şemaya siz işaretlersiniz.
Sık sorulan sorular
Odontogram ile diş şeması aynı şey mi?
Evet. Odontogram, dişlerin şema üzerinde gösterildiği ve her dişin durumunun, bulgularının ve tedavilerinin işaretlendiği kayda verilen addır; günlük dilde diş şeması denir.
26 numaralı diş hangisidir?
İki haneli sistemde ilk hane çeyreği, ikinci hane dişin sırasını gösterir. 26, sol üst çeyreğin altıncı dişi, yani sol üst birinci büyük azıdır.
Süt dişleri nasıl numaralanır?
Süt dişlerinde çeyrekler 5, 6, 7 ve 8 ile gösterilir; her çeyrekte dişler orta hattan arkaya 1–5 arasında numaralanır. 51 sağ üst orta süt kesici, 85 sağ alt ikinci süt azısıdır.
Diş muayenehanesinde kayıt kâğıtta tutulabilir mi?
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (m.22) hasta verilerinin elektronik ortamda ve Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir bilgi yönetim sistemiyle tutulmasını, teşhis ve tedavi bilgilerinin diş numaralarıyla kaydedilmesini ister.
Kaynaklar
- Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik: Resmî Gazete, 06.10.2022
- Sağlık Bakanlığı Sağlık Kodlama Referans Sunucusu (SKRS): Kod sistemleri listesi (diş kodları)
- ISO 3950: Dentistry: Designation system for teeth and areas of the oral cavity
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ve mali danışmanlık yerine geçmez.
Diğer rehberler
- Hasta takip programı nedir, nasıl seçilir?
- Muayenehane açarken hangi yazılımlar gerekir?
- Hekimler için e-SMM: kimler keser, nasıl düzenlenir?
- Muayenehanede KVKK: hasta verisi için yapmanız gerekenler
- Ultrason ve röntgen görüntüsü hasta dosyasına nasıl aktarılır?
- Gebelik takibi kayıtları: izlemler, ultrason raporları ve yazılım
- Online randevu ve SMS hatırlatma: muayenehanede nasıl kurulur?
- Doktor web sitesi: neler yazılabilir, neler yazılamaz?
- Tıbbi sesli dikte: muayene notunu konuşarak yazmak